در ایام  دهه فجر  و 28 امین سالگرد انقلاب اسلامی هستیم و مناسب دیدم چند خطی راجع به چند کتاب جالب ، نیمه جالب و افتضاح بنویسم. ظهور وسقوط پهلوی (ارتشبد حسین فردوست) ، کاخ تنهایی (ثریا اسفندیاری بختیاری) و پاسخ به تاریخ (محمد رضا پهلوی) در واقع پهلوی ها از زبان خود پهلوی ها !

ظهور و سقوط سلطنت پهلوی
 
این کتاب، خاطرات حسین فردوست ، یکی از  برجسته ترین و موثرترین چهره های سیاسی و اطلاعاتی عصر پهلوی است . حسین فروست پسر یکی افسران دون پایه رضا شاه بوده که در دوران کودکی به عنوان دانش آموز مدرسه نظام وارد کلاس خصوصی شد که رضا خان برای ولیعهدش محمدرضا ترتیب داده بود و به دو دلیل مورد توجه رضا خان قرار گرفت اول اینکه حسین پسر یک افسر دون پایه بود و در صورت بروز اتفاق یا حادثه ای و... مشکل حادی پیش نمی آمد! از طرفی هم تمایل داشت در کنار فرزندش دوست و همبازی شجاع و زیرک و درسخوانی همچون حسین باشد...
در دوران سلطنت محمدرضا پهلوی ، فردوست نه تنها صمیمی ترین دوست او بود بلکه تنها فردی بود که با شاه و ملکه بر سر یک میز غذا می خورد و به عنوان چشم و گوش محمدرضا عمل میکرد.

به نظر من این کتاب مستند ترین کتاب تاریخ پهلوی است و حاوی  ریزترین و محرمانه ترین مسائل دربار و حکومت ، شاه و خانواده اش،ارتباط دست های پشت پرده و ازدواج های شاه و به خصوص درباره فرح ، ام آی شش ، و شکل گیری ساواک ... است.
فردوست از جمله افرادی بود که با سقوط پهلوی در ایران ماند دستگیر و محاکمه شد  اما خوشبختانه فقط محکوم به حبس شد و در زندان و در سالهای پایان عمرش این کتاب ارزشمند را به نگارش در آورد.
این کتاب توسط عبدالله شهبازی مورخ برجسته معاصر ، در دو جلد تدوین وتنظیم شده است. اگر دوست داشتید برای کسب اطلاعات بیشتر به کتابخانه وب سایت عبدالله شهبازی یه سری بزنید ٬مراجع کنید به قسمت پیوندها : یادداشت های عبدالله شهبازی !

با همه اینها به نظر من جناب فردوست خیلی مارمولک بازی درآورده . خودش رو از تمام وقایع کنار کشیده انگار نه انگار که آقا ...

 نتونستم یه عکس درست و حسابی از حسین فردوست پیدا کنم !

 

کاخ تنهایی 

کاخ تنهایی شرح زندگی پرماجرای ثریا اسفندیاری بختیاری همسر دوم محمدرضا پهلوی است که در آستانه 60سالگی (الان باید 70 سالش باشه که البته دار فانی را وداع گفتند) با نگاهی رمانتیک و عاشقانه یک اثر عشقی - تاریخی را پدید آورده است. ثریا اسفندیاری از پدری ایلیاتی و مادری آلمانی به دنیا آمده و اگر از بد حادثه گرفتار خاندان پهلوی نمی شد(البته خودش اینو یه شانس بزرگ تلقی میکنه)  با تربیت و تحصیلاتی که داشته احتمالا می توانسته فردی مفید و موثر برای جامعه خود باشد .
این کتاب از نظر تاریخی زیاد قابل استناد نیست و حتی در روشنترین مسائل به بیراهه رفته است . مثلا مهر و عطوفت بی دریغ محمد رضا شاه نسبت به دکتر مصدق ! اما چیزی که آدم را نسبت به خواندن این کتاب ترغیب می کند تصویری است که از داخل دربار ، روابط افراد خاندان پهلوی و دوستان و اطرافیانشان داده است .

                     ثریا ی۱۶ ساله و محمدرضا شاه سی وچند ساله

 

پاسخ به تاریخ

 پاسخ به تاریخ دست پخت محمدرضا شاه به کمک کریستان می یار نویسنده فرانسوی است که به نظرم بهتره خودتون درباره این کتاب قضاوت کنید:
«من نمی توانم از همه کارهای ساواک دفاع کنم ممکن است با افرادی که دستگیر می شدند با خشونت رفتار شده باشد! اما دستورات دقیقی برای خودداری از هرگونه سوء رفتار داده شده بود .هنگامی که صلیب سرخ خواست رسیدگی کند در زندان ها به روی نمایندگانش باز شد به توصیه هاشان توجه کردیم و از آن زمان ما شکایت دیگری نشنیدیم!» (پاسخ به تاریخ ، صفحه 341)

روی جلد کتاب نوشته شده:«خواست من این است که متن انگلیسی پاسخ به تاریخ ، متن نهایی آن باشد» فکرش رو بکنید مترجم بیچاره چقدر اشتباهات تاریخی و اراجیف آقارو یادآوری کرده! . (ترجمه دکتر حسین ابوترابیان)

به نظر من مرگ در زندگی انسان حادثه کوچکی نیست!چقدر خوبه که آدم وقتی میدونه ساعات پایانی عمرشو داره طی می کنه اونقدر عزت نفس و شجاعت داشته باشه که حداقل به خودش دروغ نگه!

 

 

یاد یه کتاب دیگه هم افتادم که به نظرم خواندنش خالی از لطف نیست «این سه زن» اثر مسعود بهنود که روایت جالب و متفاوتی از سه زن عصر قاجار و البته بیشتر پهلوی است: مریم فیروز(دختر فرمانفرما و همسر کیانوری) ٬ اشرف پهلوی و ایران تیمورتاش (دختر وزیر بخت برگشته رضا شاه)


 نوشته شده در تاریخ ۱۸/۱۱/۸۵